RSS

Category Archives: ሃይማኖታዊ ጽሑፎች

በዚህ ክፍል በሃይማኖት ዙሪያ የሚሽከረከሪ ክርክሮችና ጽሑፎች ይቀርቡበታል፡፡

ፍልስፍና= ፍቅረ-ጥበብ= የእውነት፣ የዕውቀትና የመልካምነት ቅኔ

-በካሣሁን ዓለሙ-
ታላቁ ሊቅ ሶቅራጥስ በአንክሮ መጠበብ (ፍልስፍና) እንደምትጀመር ተናግሯል አሉ፡፡ ግን ምን ስለሆነች ነው ጥበብ የምታስደምመን? ምን ስለሆነች ነው በፍቅር የምታሳብደው? ‹በቅድሚያ ማወቅ መተዋወቅ› ብሏል ዘፋኙ! ስለዚህ እንተዋወቃት፤ እኛም ብንሆን ታዲያ ‹ተይ! ማነሽ! ተይ! ማነሽ!› ብለን ልንጠይቃት፣ ልናውቃት ይገባል!፡፡
‹ወይ ጥብብ! ወይ ጥበብ!… አንቺን ያፈቀረ፣
ተብረክርኮ ቀረ!› አለ አድናቂዋ!
እንደኔ ግንዛቤ ጥበብን እንደተሸበበች በቅሎ በአንድ አቅጣጫ ብቻ መመልከት ሙሉ አይመስለኝም፤ እንደ ኢትዮጵያዊያን የአንድምታ ትርጓሜ በተለያየ አቅጣጫና ደረጃ ገጽታዋ ሊታይና ሊነገር ይገባዋል፡- በቻል አራት ዓይና መኾንን ትፈልጋለች፡፡ ለእኔ በጥቅል የተረዳሁት የመሰለኝ የጥበብ ምንነት ልግለጽ፤ ለእኔ ጥበብ በተዋህዶ የምትሠልስ ናት፤ ማለት የጥበብ ትርጉም ‹የእውነት፣ የዕውቀትና የመልካምነት ተዋህዶ (ቅኔ)› ነው፤ አንድም በኢትዮጵያውኛ እንግለጻት ካልን ‹ጥበብ ማለት ቅኔ ናት› (ግጥም አላልኩም)፤ ካሠራር ብልሃት አንጻር ካየናትም ‹ጥበብ ማለት ፊደል ናት›፤ አንድም በመንፈሳዊ ዕይታ ከተመለከትናት ጥበብ እግዚአብሔርን (ሥላሴ) ወይም ኢየሱስ ክርስቶስ በሥርነት ፈክራ ታመሠጥራለች›፡፡ እንደ ጠቢቡ ሰለሞን ከሆነ ‹ጥበብ ሰባት አዕማዳት ያሏት ቤት› ነች፡፡ ስለዚህ ጥበብን በተለያየ ዕይታና አተረጓገም መቃኘት ይገባል፤ ግን መሠረታዊ ትርጓሜዋን መልቀቅ የለባትም፤ ያንኑ ማምጠቅ ወይም መወሰን ወይም የትኩረት አቅጣጫዋ መወሰን ወይም የአስተውሎት ልዩነት ነው ልዩነቱን የሚፈጥረው፤ አንድም የትርጓሜው ልዩነት የሚፈጠረው ከምትታይበት የአንግል መለያየት የተነሣ ይሆናል፤ ለማንኛው እነዚህን አንድማታዊ ትርጓሜዎች እንቃኛቸው፡- ቅኔነቷን እየፈታን፤ የላይ ቤትና የታች ቤት ምሥጢራዊ ትርጓሜዋን እየለየን እንያት፡፡ Read the rest of this entry »

Advertisements
 

ምሲዮኖችና የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርስቲ ምንና ምን ነበሩ? ከአለቃ አያሌው ታምሩ ታሪክ የተቀነጨበ

‹‹የላይኛውን ዓይኔን ወስዶ የውስጡን አበራልኝ› የሚሉት አለቃ አያሌው በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያ በሊቅነታቸው ከሚታወቁት ሊቃውንት አንዱና ግንባር ቀደሙ መሆናቸው ይታወቃል፡፡ የእኝህን ታላቅ ሊቅ የሕይወት ታሪክ ልጃቸው ሥምረት አያለው አዘጋጅታ አሳትመዋለች፡፡ ከዚህ መጽሐፍ ውስጥም በዘመናዊ የከፍተኛ ትምህርት አጀማማር ውስጥ የምስዮኖች ተጽዕኖ ምን ይመስል እንደነበር ያሳያል ያልኩትን ቀንጭቤ እዚህ አቅርቤዋለሁ፡፡IMG_20150819_143156
‹‹አባቴ በግርማዊነታቸው ፊት ከተቀኘ በኋላ ቀንና ሌሊት ዕረፍት የነሣውን የዘመኑን ወጣት ኢትዮጵያውያ ሁኔታ አስመልክቶ የሚከተለውን አቤቱታ ለጃንሆይ አሰማ፡፡
‹… ጃንሆይ! ሃይማኖት እየጠፋ ነው፡፡ ጀስዊቶች በገቡበት አገር ሁሉ ያልተገለበጠ መንግሥት፣ ያልተናወጠ አገር… ያልተለወጠ ሥርዓት ያለመኖሩን ከእኔ የበለጠ ጃንሆይ ያውቃሉ፡፡ ሁሉ እየተነሣ ኃይለ ሥላሴ ይሙት… ኃይለ ሥላሴ ይሙት እያለ የአባቱ ማሳረፊያ ቢያደርግዎ ምንም የሚጠቅም ነገር የለውም፡፡ ወጣቱን ትውልድ አዳሪ ትምህር ቤት ሰብስበው እያስተማሩ ነው፡፡ አስተማሪዎች ደግሞ የሌላ አገር ዜጎች ናቸው፡፡ የራሳቸውን ታሪክ፣ እምነትና ባህል ከሚነግሩት በቀር የራሱን ታሪክ የሚያስተምረው የለም፡፡ እነዚህ ነገ ሲወጡ ጉድጓድ ውስጥ ያደገ የውሻ ግልገል መሆናቸው ነው፡፡ አንዳች ክፉ ነገር ቢመጣ እንኳን ደሙን የሚያፈስልዎ ውሃ የሚረጭልዎ አያገኙም…፡፡› በማለት ስለ ጊዜው ሁኔታ የነበረውን ሥጋትና ወደፊት ሊመጣ ይችላል ብሎ ልቡ የሰጋበትን ተናገሯል፡፡
ይህንን ንግግር ያደረገው ሥራዬ ብሎ በዓላማ ደረጃ ከያዛቸው የማስተማሪያ መንገዶች አንዱ ባለሥልጣናትን በጊዜው ስለነበረው ሁኔታ መምከርና ማንቃት ተገቢ ነው ብሎ ያምን ስለነበረ ነው፡፡ ይህን ሰያደርግ ደግሞ ከእነሱም ሆነ ከሌላው ‹የእኔ ዕውቀት ይበልጣል› በማለት ሳይሆን ከእግዚአብሔር በተሰጠው መንፈሳዊ ጸጋ የተነሣ ሌላው ሰው ከርቀት የማያየውን ነገር እርሱ በዓይነ ትንቢት የመገንዘብ ስጦታ ስለነበረው ጭምር ነው፡፡ በዚህ ዕለት አባቴ ያደረገው ንግግር ብዙዎች ከድፍረት ቢቆጥሩትም ንጉሠ ነገሥቱ ግን ችላ ብለው አላለፉትም፡፡ ይልቁንም ምን እንዲያደርጉለት እንደሚፈልግ ጠየቁት፡፡
እሱም ‹የዓለምን መጻሕፍት ለመመርመር የምችልበት፣ ዕውቀት የማገኝበት፣ እኔም በዐቅሜ ከአገሬ ዕውቀት የተማርኩትን ትምህርት ለዘመኑ ወጣቶች የማካፍልበት የመማርና የማስተማር ዕድል እንዲሰጠኝ ነው፡፡…› በማለት መለሰላቸው፡፡
ጃንሆይ ተጨማሪ ጥያቄዎች ነበሯቸው፡፡
‹ከየት ነው የመጣኸው?› ሲሉ ጠየቁት፡፡
‹ከጎጃም ክፍለ ሀገር ከሚገኘው ከታላቁ ዲማ ቅዱስ ጊዮርጊስ ነው፡፡› በማለት መለሰ፡፡
‹የዓይንህን ብርሃን ባታጣ ኖሮ ምን ለመሆን ትመኝ ነበር?› ሲሉት፤
‹ምኞቴ ምናልባት ወታደር መሆን ነበረ፡፡› ሲል መለሰላቸው፡፡
‹እንኳን ዓይንህ ጠፋ፡፡› አሉ ጃንሆይ፡፡ Read the rest of this entry »

 

ጥንታዊቷ የመካነ ሥላሴ ቤተ ክርሲቲያን

የመካነ ሥላሴ ቤተ ክርስቲያን በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት በደቡብ ወሎ ዞን ወረኢሉ ወረዳ የምትገኝ ናት፡፡ ከአዲስ አባባ 476 ኪ.ሜ. እንዲሁም ከደሴ ከተማ 76 ኪ.ሜ. ወረኢሉ ለመድረስ 15 ኪ.ሜ. ሲቀረው ሰኞ ገበያ ተብላ ከምትጠራ አንዲት ትንሽ ከተማ በስተምዕራብ በኩል አራት ኪ.ሜ. ርቀት ትገኛለች፡፡ በጂ.ፒ.ኤስ. መለኪያም በ10°44’57” የኬክሮስ መስመርና በ39°24’97” ምሥራቅ የኬንትሮስ መስመር ላይ ዐርፋለች፡፡

  1. የመካነ ሥላሴ ቤተ ክርስቲያን ከታሪክ ጸሐፊዎች እይታ አኳያ

የታሪክ መዛግብቱም ሆኑ አፈታሪኮች እንደ ሚስማሙበት ከሆነ የጥንታዊቷ የመካነ ሥላሴ ቤተ ክርስቲያ የተመሠረተችው በ1513 ዓ.ም ነበር፡፡ የቤተ ክርስቲያኗ የሕንፃ መሠረት የተጣለው በዓፄ ናዖድ ዘመነ መንግሥት /1489-1500 ዓ.ም/ ሲሆን አስገንብተው ያስጨረሱት ልጃቸው ዐፄ ልብነ ድንግል /1500-1533/ ናቸው፡፡ በቤተ ክርስቲያኗ የምርቃ በዓል ላይ በ1513 ዓ.ም በሥፍራው በመገኘት ስለ ቤተ ክርስቲያኗ ያየውንና የሰማውን በመጻፍ ለትውልድ እንዲተላለፍ በማድረግ ግንባር ቀደሙ ፖርቱጋላዊው ፍራንሲስኮ አልቫሬዝ ነው፡፡ አልቫሬዝ ስለ ጥንታዊው ቤተ ክርስቲያ ሥነ ሕንፃዊ ጥበብ ያሰፈረው ሐተታ ከታሪካዊ መረጃነቱ በተጨማሪ ለአርኮዎሎጂና አርክቴክቸር ጥናትና ምርምር ጥሩ መነሻ ሊሆን የሚችል ነው፡፡ አልቫሬዝ ስለ ቤተ ክርስቲያኗ ሥነ ሕንፃዊ አወቃቀር እንዲህ ሲል ጽፏል፡- ‹‹ግድግዳዎቹ በጥርብ ድንጋይ ተሠርተው በሐረግ አጊጠዋል… የዋናው በር መዝጊያ በወርቅና በብር ተለብዷል፡፡ በወርቁ ልባድ ውስጥ አንዳንድ የከበሩ ድንጋዮች… አሉ፡፡ ጣሪያዎቹ በስድስት ምሰሶዎች ላይ ዐርፈዋል፡፡ የውጭ ታዛውን 13 ረጃጅም ምሰሶዎች ደግፈውታል፡፡ … በሠገነቱ ዙሪያ እያንዳንዳቸው ከ16 ቅጽ ወርቀ ዘቦ ጨርቅ የተሠሩ 16 ተከፋች መጋረጃዎች አሉት፡፡ …›› Read the rest of this entry »

 

የአበው የክርክር ጥበብ፡- አለቃ አያሌው እንደ ማሳያ

(በካሣሁን ዓለሙ)
ALEQA AYALEWክርክር የሰው ልጆች የአስተሳሰብ መሞረጃና ማቃኛ ዘዴ ነው፡፡ ይህም ዘዴ አንድን የይገባኛል ጥያቄ በማስረጃ አስደግፎ በምክንያት ማረጋገጥን ወይም መቃወምን ይመለከታል፤ ስለሆነም ክርክር በአንድ በሚያስማማና ተቀባይነት ባለው ማስረጃ ላይ ተመሥርቶ መደምደሚያው ትክክል መሆኑን የሚረጋገጥበት የሙግት ጥበብ ነው፡፡ ክርክር ሦስት ነገሮችን ይፈልጋል፤ እነሱ ካልተሟሉ ክርክር አይኖርም፡-
አንደኛ የሚያከራክረው ነጥብ መቋጫ (መደምደሚያ-Conclusion)፣
ሁለተኛ ነጥቡን የሚያግዝ ማስረጃ መኖር (መንደርደሪ-Premise)፤
ሦስተኛ በትክክልም የመንደርደሪያው ማስረጃ(ዎች) በተጠየቅ መደሚደሚያውን ማገዙ(ዛቸው) (ስምምነት ካለው መንደርደሪያ ላይ ተነሥቶ በአግባቡ መደምደሚያው ላይ መድረሱ- Logical inference) እጅግ ወሳኝ የክርክር ጅማቶች ናቸው፡፡
ስለዚህ ክርክር አንድ የጋራ ስምምነት ያለው ማስረጃ በመነሻነት ከሌለው ወይም መደምደሚያ ካልተሰጠበት ወይም የቀረቡት ማስረጃዎች መደምደሚያውን በአግባቡ ካልደገፉ ንትርክና ንዝንዝ እንጂ ክርክር አይሆንም፡፡ እነዚህን አስፈላጊ ነገሮች ያሟላ ክርክር ግን የሥነ አመንክዮ ክርክር (Logical Argument) ይሆናል፤ የሥነ አመክንዮ ዕውቀትም የሚቃኘው በዚህ አስተሳሰብ ላይ ነው፡፡ Read the rest of this entry »

 

ሙግት በእግዚአብሔር ጠባያት

(በካሣሁን ዓለሙ)

(ማስታወሻ፡- ከዚህ በፊት በሀልዎተ-እግዚአብሔር ዙሪያ በሻይ ቤት የተደረገ ሙግት በሚል ርዕስ ከአንድ ኢ-አማኝ ጋር ባደርግነው ውይይት ባለመግባባታችን ተለያይተን እንደነበር፤ ከዚያም  በኢ-ሜይል አድራሻዬ እግዚአብሔር በምን እንደሚታወቅ እንድጽፍለት ጠይቆኝ ጠባያተ-እግዚአብሔር በሚል ርዕስ የጻፍኩትን የእግዚአብሔር መታወቂያ ጠባያት እንደላኩለት ገልጬ ነበር፡፡ ከዚያም በኢ-ሜይል በእግዚአብሔር ጠባያት ዙሪያ ያደረግናቸውን ሙግቶች ለማቅረብ ቃል በገባሁት መሠረት በአንድነት ሰብስቤ አቅርቢያቸዋለሁ፡፡ ምንም እንኳን ጽሑፍ ረዥም እንደሆነ ቢሰማኝም፤ ከሚቆራረጥ አሳቡን ለማያያዝ በአንድ ላይ ቢሆን የተሻለ ስለመሰለኝ ነው፡፡ መልካም ንባብ!)

                እሱ፡-

ያ ወዳጄም የላኩለትን ጽሑፍ ካነበበ በኋላ በመልስ ደብዳቤው “የጻፍክልኝ የእግዚአብሔር መታወቂያ ጠባያት እርስ በርሳቸው የሚምታቱ (የሚጣረሱ) እና አሳማኝነት የሌላቸው ናቸው፡፡” አለኝ፡፡

                እኔ፡-

እኔም አለመኾናቸውን ለማስረዳት “‹የእግዚአብሔር መታወቂያ ጠባያትን ‹ትክክል ናቸው›  ብለን ካልተቀበልንማ አስቸጋሪ ነው፡፡ ስለየትኛውም ነገር ማውራትና መናገርም አንችልም፡፡ ባለፈው እንደገለፅኩልህ ቋሚ የኾኑ ሕጎችን በመሠረታዊነት “ትክክል” ብሎ መቀበል በየትኛውም የዕውቀት ዘርፍ የተለመደ መነሻ ነው፡፡ እስቲ ቆይ ልጠይቅህ ቋሚ የኾኑ መሠረታዊ ህግጋት (postulate or axiom) የሌሉት የዕውቀት ዘርፍ አለ? አለ ለማለት የምትደፍር አይመስለኝም፡፡ ምክንያቱም የትኛውም ዕውቀት በመሠረታዊ ሕግ (postulate) ላይ ይመሠረታልና፡፡ ከሌለ ደግሞ ለምን ታዲያ ከውቅያኖስ የሰፉትንና የጠለቁትን የእግዚአብሔር ጠባያት በዶግማነት “ትክክል ናቸው” በማለት አንቀበላቸውም?”  ብዬ የመልስ ጽሑፍ ላኩለት፡፡ Read the rest of this entry »

 

በክርስቶስ ትንሣኤ ዙሪያ ያሉ መላምቶች

በካሣሁን ዓለሙ

ሕንጽሃ (ቅኔ)

እንከ ቀራንዮ ኢይበጽሕ እግእነ

እስመ ቀራኒዮ ምድረ ደም ኮነ፡፡

ትርጉም፡-

እንግዲህ ጌታችን ቀራኒዮ አይደርስም

ቀራኒዮ የደም መሬት ሆኗልና፡፡[1]

በኢየሱስ ክርስቶስ ትንሣኤ ዙሪያ በክርስትና እንደሚታመነው ብቻ ሳይሆን በሌላ በኩልም የሚሰነዘሩ ከክርስትና ውጭ የኾኑ መላምቶችም አሉ፡፡ አብዛኞቹ የጭቅጭቅ መላምቶች የተነሱትም ከምንፍቅና ፍልስፍና አራማጆች (ለምሳሌ፡-በረትናት ረሰል፣ ኒቼ፣ ሾፐን ሐዎር፣ ሌሎች) እና ከክርስትና ሃይማኖት ተቀዋሚዎች ነው፡፡ ስለዚህ የሚያነሷቸው ምክንያቶች ተፈትሸው ትክክል መኾን አለመሆናቸው መመዘን ይኖርባቸዋል፡፡ የዚህ ጽሑፍ ዓለማም እነዚህን መላምቶች መገምገም ነው፡፡

ዋናው ጥያቄም ‹በክርስቶስ ሞቶ መነሣት ላይ ያለው ትክክለኛው አስተምህሮ የትኛው ነው?› የሚል ነው፡፡ ይህ ጥያቄም ከዛሬ 2000 ዓመታት በፊት በኢየሩሳሌም የተፈጸመው ትክክለኛው ክስተት የትኛው እንደኾነ እንድንመረምር ያደርገናል፡፡ እና በክርስቶስ ስቅለትና ትንሣኤ ዙሪያ በኢየሩሣሌም ከተማ የተፈጸመው ትክክለኛው ነገር የትኛው ነው? የክርስቶስ ሞትን ድል አድርጎ መነሣት ወይስ አለመነሣት ወይስ ሌላ?

በመሠረቱ የክርስቶስን ትንሣኤ ከሚቃወሙት ወይም ከማይቀበሉት ጋር ለመከራከር ግልፅ ኾነው በገሃድ የሚታወቁት የአራቱ ወንጌሎች መኖርና የክርስትና ሃይማኖት በዓለማችን ላይ ተመሥርቶ መገኘት ብቻ በቂ ማስረጃ መኾን ይችላሉ፡- ቢያንስ እነዚህ ማስረጃዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ የታወቁና ተቀባይነት ያገኙ ናቸውና፡፡ ምናልባት ተጨማሪ ማስረጃ መጥቀስ የሚያስፈልገው በዚያን ጊዜ የነበረውን ተያያዥ ታሪክ ይሆናል፡፡ ለማንኛውም  የሚያነሷቸውን የመከራከሪያ ነጥቦች ባማራጭነት በመውሰድ በክርስቶስ ስቅለትና ትንሣኤ ዙሪያ ያሉ ክርክሮችን እንመርምራቸው፡፡ እነሱም በሚከተለው ሰንጠረዥ የተቀመጡት አምስት አማራጮች ናቸው፡፡ ከእነሱ ውጭ ሌላ መከራከሪያ የሚያቀርብ የለም፡፡

ተ.ቁ. የኢየሱስ ክርስቶስ መላምት
ሞት ትንሣኤ
1 ሞቷል ተነሥቷል፡- ሐዋሪያት ያስተማሩትም እውነት ነው ክርስትና (Christianity)
2 ሞቷል አልተነሣም፡-ሐዋሪያት የተነሣ መስሏቸው ተታለዋል ተታላይነት (Hallucination)
3 ሞቷል አልተነሣም፡- ሐዋሪያት ተረት ፈጥረው አስተምረዋል  ሥነ ተረት(Myth)
4 ሞቷል አልተነሣም፡- ሐዋሪያ የተነሣ አስመስለው አታለዋል ሤራ  (Conspiracy)
5 አልሞተም በደመነፍስ መቆየት (Swoon)

Read the rest of this entry »

 
 

The Argument from Desire

PETER KREEFT

Creatures are not born with desires unless satisfaction for these desires exists. A baby feels hunger; well, there is such a thing as food….If I find in myself a desire which no experience in this world can satisfy, the most probable explanation is that I was made for another world.

  1. Every natural, innate desire in us corresponds to some real object that can satisfy that desire.
  2. But there exists in us a desire which nothing in time, nothing on earth, no creature can satisfy.
  3. Therefore there must exist something more than time, earth and creatures, which can satisfy this desire.
  4. This something is what people call “God” and “life with God forever.” Read the rest of this entry »
 
 
 
%d bloggers like this: